Powerofdreams

Biyogaz terimi temel olarak organik atıklardan kullanılabilir gaz üretilmesini ifade eder. Diğer bir ifade ile Oksijensiz ortamda mikrobiyoljik floranın etkisi altında organik maddenin karbondioksit ve metan gazına dönüştürülmesidir. Biyogaz elde edinimi temel olarak organik maddelerin ayrıştırılmasına dayandığı için temel madde olarak bitkisel atıklar ya da hayvansal gübreler kullanılabilmektedir. Kullanılan hayvansal gübrelerin biyogaza dönüşüm sırasında fermante olarak daha yarayışlı hale geçmesi sebebiyle dünyada temel materyal olarak kullanılmaktadır. Aynı zamanda tavuk gübrelerinden de oldukça verimli biyogaz üretimi sağlanabilmektedir. Tavuk gübresinin kullanımı tarım için önemlidir. çünkü bu gübre topraklarda verim amaçlı kullanılamaz. Topraklarda tuzlulağa sebep olurlar. Kullanılamayan bu gübre biyogaza dönüştürüldüğünde yarayışlı bir hal almış olur. Günümüzde biyogaz üretimi çok çeşitli çaplarda; tek bir evin ısıtma ve mutfak giderlerini karşılamaktan, jeneratörlerle elektrik üretimine kadar yapılmaktadır.

Biyogazın Oluşumu

Biyo gaz üç evrede oluşur Bunlar, 1. Hidroliz 2. Asit oluşturma 3. Metan oluşumu dur.
Birinci aşama atığın mikroorganizmaların salgıladıkları enzimler ile çözünür hale dönüştürülmesidir. Bu aşamada polisakkaritler monosakkaritlere, proteinler peptidlere ve aminoasitlre dönüşür. Bundan sonraki aşamada asit oluşturucu bakteriler devreye girerek bu maddeleri asetik asit gibi küçük yapılı maddelere dönüştürürler. Asit oluşumu üretim esnasında pH'nın düşmesine neden olabilir bu durum metan oluşumunu sağlayacak bakteriler üzerinde olumsuz etki yaratabilir. Son aşamada ise bu madeleri metan oluşturucu bakteriler biyo gaza dönüştürürler. Görüldüğü gibi biyogaz oluşumu mikrobiyolojik etmener ile gerçekleşmekte ve doğal olarak bu mikrobiyolojik organizmaların etkileneceği her türlü koşul biyogaz üretimini de etkileyecektir.

Biyogaz Üretimini Etkileyen Faktörler

Genel olarak biyogaz oluşumuna etki eden mikrobyolojik bakterilerin etkileneceği her faktör biyogaz üretimini de etkiler. Bir bakterinin yaşamsal falliyetlerini devam ettirebilmesi için belirli sıcaklık ve pH değerlerine ihtiyacı vardır. Aynı zamanda toksisite de bakterilerin falliyetlerini direk olarak etkiler. C/N oranı (Kabon / Azot) bir bakterinin ayrıştırma hızına etkisi bulunduğu için önemlidir. C/N oranın dar olması bakterilerin o atığı daha hızlı ayrıştırması anlamına gelir. Son olarakta biyogaz üretiminin yapıldığı reaktörde organik yükleme hızı ve hidrolik bekleme süreside biyogaz üretimine direk olarak etkiler.

Biyoreaktörler

Biyogazın üretimi için tasarlanmış yapıların genel ismidir. Küçük hacimli ve büyük hacimli olarak ikiye ayrılabilir. Küçük hacimli reaktörle 3t a kadar olabilir ancak tez çalışmalarım boyunca yaptığım araştırmalarda 10t un altında istenilen verimlilikte olmamaktadır. Biyoreaktörün tasarımında üretimin kesik kesik mi yoksa sürekli mi olacağı da belirleyici bir unsurdur. Dünyada biyoreaktörü ve biyogazı en çok kullanan ülke Çin dir. Bu ülkenin kendine has küçük kapasiteli reaktörleride vardır. Son dönemlerde ucuz maliyeti nedeniyle torba tipi ya da balon tipi reaktör modelleride yaygınlaşmaktadır. Ancak bu model reaktörlerin verimli hizmet süreleri takriben 2 - 3 yıl kadardır.

Türkiye'de Biyogaz

1980 - 86 yılları arasında ülkemizde ToprakSu araştırma enstütüleri tarafından yoğun olarak araştırılmıştır. Daha sonra ise bu konudaki araştırmalar üniversiteler bünyesinde bireysel olarak devam etmiştir. AET yardımı(ekonomik) ile ülkemizde her köye biyogaz tesisi kurulmasına dair çalışmalar başlatılmış fakat sadece Ankarada bir reaktör inşa eilmiştir. Bu reaktörde bölge şartları göze alınmadan yapıldığı için biyogaz üretememiştir. AET'den alınan ekonomik yardım, Ankara'da çalışmayan bir biyogaz reaktörü için kullanılmıştır. Ancak mevcut reaktörün kurulumu yardım miktarından çok daha az paraya mal olması bu paraların akıbeti konusunda belirsizlikler oluşmasınada neden olmuştur. Biyogaz üretimi herkesin kendi başına yapabileceği bir şey değildir. Bu üretim için eğitimli ve gerekli donanımı olan kişiler tarafından desteklenmesi gerekmektedir.

Türkiye'de Biyogazın Kullanılabilirliği

İklim koşulları ve reaktör yapıları doğru değerlendirilmesi ve daha sonra bölgesel olarak kullanılabilir biyo-atıkların incelenmesi ile Türkiye'de biyogaz üretimi yapılabilir. Örneğin Tavukçuluğun geliştiği Marmara ve Ege'de bu atıkların değerlendirilebileceği reaktörler kurulabilir. Türkiye'de büyük kapasiteli reaktörler yerine tarımsal işletmelerin kendi ihtiyaçlarına cevap verecek küçük kapasiteli reaktörlerin inşası daha doğru olacaktır. Türkiye'de biyo-atık olarak hayvansal gübrelerin bitkisel atıklara göre daha fazla tercih edilmesi de daha akılcı görünmektedir.