Powerofdreams

Târih, toplumları, milletleri, kuruluşları etkileyen hareketlerden doğan, olayları zaman ve yer göstererek anlatan, bu olaylar arasındaki ilişkileri, daha önceki ve sonraki olaylarla bağlantılarını, karşılıklı etkilenmeleri, her milletin kurduğu medeniyetleri, kendi iç sorunlarını inceleyen bilim. Târih tekrarlanamadığı için deney ve gözlem yöntemi kullanılamaz.
Araştırma alanı olarak, târih insan kayıtlarına, yazılı ya da sözlü kaynaklara dayanır. Târihi bilgi, geçmişteki olaylara ilişkin bilinenlerin, târihe ilişkin güncel düşünce çerçevesiyle yorumlanmasıyla oluşur.
Târih kelimesinin Batı dillerindeki tüm karşılıkları Grekçe istoria, istorien sözcüğünden gelmektedir. (Latince: his-toria, İtalyanca: storia, Fransızca: histo-rie, İngilizce: history, Almanca: Histo-rie). İyonya lehçesinde bildirme, haber alma yoluyla bilgi edinme anlamlarında kullanılan kelime, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının yanı sıra çok daha geniş bir anlam içeriğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta giderek doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır.



Târihi kaynaklar ve yöntem

Târihçiler araştırmalarında çok çeşitli kaynaklar kullanırlar. Bu kaynakların önem sırasına göre belirli bir hiyerarşi içinde sınıflanması ve yorumlanması târihçinin temel çalışma yöntemidir.

Kaynakların sınıflanması

Yazılı kaynaklar Târihçilerin temel kaynaklarını teşkîl eder.

• Arşiv belgeleri: kamuya ya da özel kişilere ait arşivlerde bulunan belgelerdir. Arşivler resmi kayıtlar, yazışmalar gibi çok çeşitli belgeleri içerir.
• Yayınlanmış resmî belgeler: Döneme ait kanunlar, kararnameler, kararlar
• İncelenen döneme âit hâtıralar, eserler, edebiyat çalışmaları
• Dönemin basın-yayın organları (gazeteler, dergiler)

Sözlü kaynaklar Târihçi eğer kendi yaşadığı döneme ilişkin çalışma yaptığı takdirde önem kazanan kaynak türüdür. İncelenen dönem ve konuyla bağlantılı kişilerle yapılan görüşmeler yoluyla sözlü kaynaklar oluşturulur. Sözlü kaynaklar, sözlü târih adı verilen alt disipline temel oluşturur.
Diğer kaynaklar Yazılı ve sözlü kaynakların yeterli olmadığı durumlarda (ya da bu kaynakları tamamlamak amacıyla) fotoğraflar ve günlük eşyalar (örneğin Eski Yunan toplumu için vazo motifleri) birinci elden kaynak olarak târih çalışmalarına temel oluşturabilir.

Kaynakların kullanımı

Târih bilimi nesnel verilere, olgulra dayanan bir bilimdir, ancak nesnelliği bütünüyle yansıtması mümkün değildir. Târihî çalışmaların birinci elden kaynaklara, arşiv belgelerine dayalı olması bu çalışmaların inceledikleri konu üerine mutlak bilgi verdiği, son sözü söylediği anlamına gelmez. Bu durumun nedenleri kaynaklara bağlı (nesnel) ve târihçiye bağlı nedneler olarak ikiye ayrılabilir:

1. Arşiv belgeleri her zaman güvenilir bir kaynak teşkil etmez; örneğin resmi kayıtların henüz kaleme alındıkları sırada gerçekten uzak bilgiler yansıtmaları olasıdır. Târihçi bu olasılıkları da göz önünde bulundurarak kaynaklara karşı eleştirel bir yöntem izler.
2. Kullanılacak olan belgelerin seçimi, sunuş şekli, târih çalışmasının amacı, târihçinin kişisel siyasi-ideolojik tercihleri, târihçinin eser verdiği dönemin siyasi-ideolojik koşulları gibi çeşitli nedenler, târih yorumlarına etki eder. Dolayısıyla aynı arşiv belgelerinden yola çıkılarak farklı târih yorumlarına ulaşılması olasıdır

Târih biliminin geçmişi

Resim:AGMA Hérodote.jpg|thumb|Herodot büstü Târih biliminin ilk yazılı kaynakları Sümerler daha sonra Mısır, Hitit, Çin ve Hint uygarlıklarındaki dini mitoloji içerikli de olsa bir takım bilgilere sahip olan belgelerdir.Târih yönteminin gelişmesine, eski Yunan uygarlığı'nda yaşayan Heredot ve Thukydides büyük katkılar yapmışlar.Bu anlayış Roma İmparatorluğuBüyük Roma İmparatorluğu döneminde Polybos tarafından devam ettirilmiştir. Ayrıca Çin’de Pan ailesi (M.S. 1. yüzyıl) ile Du’yun (732-812)'da târih bilimine önemli katkılarda bulunmuşlarıdr.
İslam'da târih biliminde en büyük atılım Kur'an ile olmuştur.Kur'an'ı Kerim'deki kavimler, peygamberler v. s. hakkında biliğiler bulundurması ayrıca hadislerin toplanması işi târih yazıcılığını geliştirmiştir.
Avrupa'da Reform ve Rönesans ile birlikte filozofların bilimin yöntem, amaç ve kavramlar konusundaki fikirleri Târih bilimini de etkilemiştir. Voltaire, doğa bilimlerinde olduğu gibi târih biliminde de yasaların olabileceğini söyler. Herder ise doğa ile târihin olayların dışında Hegel, Kant gibi büyük düşünürler târih bilimi hakkında değişik felsefeler ortaya koymuşlardır.

Târih yazma çeşitleri



Thukydides büstü


Târih yazma çeşitleri birbirinden dil özellikleri ve anlam bakımından biribirinde farklılık gösterir ve üç çeşit târih yazsısı vardır.Bunlar:

Hikâyeci yazım

İlkçağ'da ortaya çıkmıştır. Bu târihçilik anlayaşına göre olaylar hikâye yoluyla anlatılır ve daha çok efsanelere yer verilir. Yer ve zaman genel olarak belirtilir; lakin olaylarda olağanüstü varlıkların olmasından ötürü tutarlı olması zorlaşır ve neden-sonuç ilişkisi tam olarak kurulamaz.

Ögretici yazım

Okuyucuya târihi olaylardan ders çıkarmak, millî ve ahlâkî değerleri benimsetmek için yazılan anlatım tarzıdır. Bu tarzın önderliğini Thukydides yapmış ve târihi, siyâsî öğretimin bir parçası hâline getirmiş, bu sâyede târih bilimin sosyal bilimler içinde nerede olduğunu belirlemiştir.
Bu biçimde örnek teşkil etme prensibiyle hareket ettiği için başarısızlıklar birkaç cümle ile yazılırken başarılar ve kahramanlıklar büyük yer kaplamakta ayrıca bu başarılarda belirgin şekilde ortaya çıkan kişiler kahraman olarak görülür bazen doğa üstü varlıklar olarak aks edilir.

Araştırmacı yazım

Olayların sebeplerini ve sonuçları derinlemesine inceleyerek, yer ve zaman bakımından dönemin toplumsal, ekonomik yapılarını, iklim ve diğer bütün şartları detaylı şekilde düşünerek, olayları sadece tek bir sebebe bağlamadan sade şekilde anlatılması tarzıdır.

Târihin Yararlandığı Bilimler

1. Arkeoloji: Geçmiş zamanlara ait, toprak vayasu altında kalmış târihi eserleri inceleyen bilim dalı.'
2. Antropoloji:Toplumların ırk yapılarını inceler.
3. İktisat:Ekonomik olayların kanunlarını ortaya koyan iktisat bilimi geçmişteki olayların iktisadi sebeplerinin anlaşılması konusunda târihçilere ışık tutar.
4. Filololojiil bilimidir.Eski kaynakların çevrilmesi ve incelenmesi konularında târih bilimine yardımcı olur.
5. Nümizmatik:Eski paraları inceler.
6. Heraldik:Armaları inceler.
7. Felsefe:İnsan düşüncesinin gelişimini ve bilginin niceliğini araştıran, doğru ve bilinçli düşünmeyi ögreten bir bilim dalı.
8. Epigrafi:Taş ve mermer kitabelerin üstündeki yazıları inceler.
9. Kronoloji:Târihi olayların zaman içerisindeki yerini belirleyen, sıralayan ve düzenleyen bilimdir.
10. Sosyoloji:Toplumu incelemesiyel târihi olaylardaki toplumların özelliklerinin bilinmesi konusunda târih bilimine yardımcı olur.
11. Etnografya:Toplumn örf, adet ve geleneklerini inceler.
12. Paleografya: Eski yazıları inceleyen bilim dalıdır. Yazılı kaynakların anlamlaştırılması bağlamında târihçilerin faydalandığı bir bilimdir.
13. Coğrafya: Târihçi olayları daha iyi anlamak için geçtiği yeri bilmek zorundadır.O yerin dağlarını, nehirlerini, toprak özelliklerini v. b. gibi bilgileri ona coğrafya bilimi verir.
14. Diplomasi: Resmi belgeleri inceleyen ve sınıflandırark târihçiye yardımcı olur.
15. Toponomi : Yer adları bilimi.