Woody

KULAK BURUN BOĞAZ HASTALIKLARINDA ANTİBİYOTİK KULLANIMI

1)ANTİBAKTERİYEL AJANLAR: Mikroorganizmaların çoğalmasını inhibe eden veya mikroorganizmaları öldüren kimyasal maddelerdir.
2)ANTİBİYOTİKLER: Mikroorganizmalardan elde edilen ve bir başka mikroorganizmanın büyümesini inhibe eden bileşiklerdir.
3)BAKTERİOSTATİK AJANLAR: Duyarlı bakterilerin çoğalmasını inhibe eden bileşiklerdir.
4)BAKTERİSİDAL AJANLAR: Duyarlı bakterileri öldüren antibakteriyel ilaçlardır.

1935’de sülfonamidler
1940’da penisilinler
1942’de tetrasiklin, streptomisin ve kloramfenikol türevleri bulunarak kullanılmaya başlanmıştır.


ANTİ-ENFEKTİF TEDAVİNİN GENEL PRENSİPLERİ

1)Antibiyotik kullanma endikasyonu var mı?
2)Tedavi öncesi uygun klinik örnek alınıp kültür yapıldı mı?
3)Hastanın klinik bulguları ampirik tedaviyi gerektiriyor mu?
4)Hangi antibiyotiği seçmeliyiz?
5)Kombine antibiyoterapiye ihtiyaç var mı?
6)Konak ile ilgili faktörler nelerdir?
7)Uygun doz/dozaj ne kadar olmalıdır?
8)Uygun tedavi süresi ne kadardır?
9)En iyi verilme yolu nasıl olmalıdır?

Hastayı değerlendirdikten sonra bu soruların cevaplarına uygun antimikrobiyal ajanı seçerek tedaviye başlamalıyız.

BAKTERİYEL ENFEKSİYONLARIN TEDAVİSİNDE KULLANILAN AJANLAR
SÜLFONAMİDLER:
PABA’dan folik asit oluşumunu önlerler. Bakteriostatiktirler. Oral alınır, idrar ile atılır.
TRM+SMT: Enterobakteriae (Escherchia coli, Proteus mirabilis, Salmonella typhii, Shigella)
Gr(-) : Haemophilus influenzae, Brucella, Acinobacter, Vibrio cholera, Citrobacter, Leigonella pneumophilia, Yersinia pestis, Neisseriae meningitidis, Bordotella pertusis, Neisseriae gonorhae.
Gr(+) : Streptococcus pneumonia, Stafilococcus aureus, Stafilococcus epidermidis.
Tedavi: ÜSYE, kronik bronşit akut hecmesi, akut otitis media, sinüzit, Pneumocystis carinii pnömonisi.
Yan Etki: Ciltte aşırı duyarlılık, kristalüri, kan diskrazisi, karaciğer nekrozu, kernikterius.




BETA LAKTAM ANTİBİYOTİKLER:

A)PENİSİLİNLER:
Beta laktam halkası içerirler. Bakterisid etki ederler. Hücre duvarının sentezini inhibe ederek bakterinin ölmesine yol açar.
Penisilin G: Kristalize PenG ( İV ) – Procain PenG ( İM ) Benzatin PenG ( İM )
Penisilin V ( Fenoksimetil penisilin ) : Oral alınan formdur.
Probenicid: Proksimal tubuler atılımı inhibe ederek kandaki seviyenin istenen düzeyde kalmasını sağlar.
Pnömokoksik pnömonide ilk tercihtir. Ayrıca A Grubu Beta Hemolitik Streptokoklara bağlı tonsillitte ve menenjit, süpüratif artrit, mastoidit, akut otitis media, meningokoksemi, difteri, clostridial enfeksiyonlarda ve bu tür ajanlara bağlı osteomyelitte tercih edilirler.
Geniş Spektrumlu Penisilinler ( Ampisilin, Amoksisilin ) :
-Streptococcus pneumonia, Streptococcus pyogenes, Haemophilus influenzae’ya bağlı sinüzit ve otitis media’da
- Haemophilus influenzae’ya bağlı akut epiglotitlerde
- A Grubu Beta Hemolitik Streptokoklara bağlı tonsillitte
- Streptococcus pneumonia, Haemophilus influenza, Neisseria meningitidis menenjitlerinde
kullanılırlar.
Antipseudomonal Penisilinler : Karbenisilin, Mezlosilin, Piperasilin
Pseudomonas Aureginosa, Proteus ve Enterobakter enfeksiyonlarında aminoglikozidlerle kombine edilirler.
Penisilinaz’a Dayanıklı Penisilinler :
Metisilin, Oksasilin, Kloksasilin, Nafsilin
Özellikle dirençli Koagülaz (-) Stafilococcus Aureus enfeksiyonunda tercih edilmelidir.



Penisilin ve Beta Laktamaz İnhibitör Kombinasyonu:
Ampisilin+Sulbaktam, Amoksisilin+Klavulonik Asit
Beta laktamaz (+) organizmalarda, Haemophilus influenzae, Moraxella catarhalis, Neisseria gonorhae’de
Enterobakteriae (Escherchia coli, Proteus mirabilis, Salmonella typhii, Shigella, Klebsiella) enfeksiyonlarında kullanılır.


PENİSİLİNLERİN YAN ETKİLERİ:
-Hipersensitivite reaksiyonları
-Diyare, GIS irritasyonu ( özellikle ampisilin )
-Agranülositoz ( metisilin,karbenisilin, ampisilin )
-Süperenfeksiyon ( ampisilin, karbenisilin )

B)SEFALOSPORİNLER:
1.KUŞAK SEFALOSPORİNLER: Sefalotin, sefazolin, sefaleksin, sefradin, sefadroksil. Gr (+)’lere daha etkilidir.
Gr ( + ) : Stafilococcus epidermidis, Enterokoklar.
Gr ( - ) : Escherchia coli, Klebsiella pneumonia, Moraxella catarhalis
2.KUŞAK SEFALOSPORİNLER: Sefoksitin, sefaklor, sefprozil, sefuroksim, sefamandol, lorakarbef. Beta-laktamazlara daha dayanıklıdır. Streptococcus pneumonia, Haemophilus influenzae, Moraxella catarhalis, Bacteroides, Serratia ve İndol (-) Proteusların neden olduğu enfeksiyonlarda endikedirler.
3. KUŞAK SEFALOSPORİNLER: Seftriakson, sefotaksim, seftizoksim, seftazidim.
BOS’ a geçişi çok iyidir. Gr (-) enfeksiyonlarda tercih edilmelidir.
4. KUŞAK SEFALOSPORİN: Sefepim.
Gr ( - ) Enterobacter ve H. İnfluenzanın beta laktamaz üreten suşlarına en etkili gruptur.

-Sefalosporinlerde kuşak arttıkça Gr ( - )’ lere etkinlik de artar.
-Farenjit, sinüzit, otitis media’da 2. kuşak sefalosporinlerin sefaklor, sefprozil, lorakarbef ve sefuroksim dışında penisilin,eritromisin ve TRM-SMT’e üstünlükleri yoktur.
-Sefprozil ve lorakarbefin etki spektrumu sefuroksim aksetil ile aynıdır.
-Seftriakson Str. Pneumonia, H İnfluenza, N. Gonore ve N. Meningitidis’e; Seftazidim Pseudomonaslara daha fazla etki eder.
-3. kuşak sefalosporinler Gr ( - )’ lerde beta laktamaz direncini indüklediklerinden dolayı cerrahi profilakside değil, hastane enfeksiyonlarının tedavisinde kullanılmalıdır.
-Cerrahi profilakside 1. kuşak sefalosporinler kullanılmalıdır.

C)İMİPENEMLER:
En geniş spektrumlu beta laktam antibiyotiktir. Ağır hastane enfeksiyonlarının tedavisinde kullanılır. Silastatin böbrekteki tubuler metabolizmasını inhibe ederek imipenemin etki süresini uzatır. Yan etki olarak alerjik reaksiyonlar, bulantı-kusma, diyare görülebilir.
D)AZTREONAMLAR:
Monobaktam yapıdadır. Dar spektrumlu olduğu için diğer antibakteriyel ajanlarla kombine edilir. Çabuk direnç geliştiği için kullanımı kültür antibiogram testi ile sınırlıdır. Penisilin ile çapraz reaksiyon vermez. Yan etki olarak alerjik reaksiyonlar, süperenfeksiyon ve pseudomembranöz enterokolit görülebilir.

AMİNOGLİKOZİDLER:

-Bakteride m-RNA’nın 30s ribozoma bağlanarak protein sentezini inhibe eder.
-Bakterisiddir, Gr ( - ) aerob basillere diğer antibiyotiklerden daha fazla etkilidirler.
-BOS’a geçiş iyidir. Paranteral olarak alınır ve böbrekler yolu ile atılırlar.
-Alkali ortamda etki gücü artar, abse gibi asit ortamlarda etki gücü azalır.
-Amikasin ve netilmisin haricindeki amikozidlerde çapraz direnç oluşabilir.
-Gr ( - )menenjitlerde, yumuşak doku enfeksiyonlarında, sepsislerde amikasin, gentamisin, tobramisin ile antipseudomonal penisilinler veya sefalosporinler kombine edilirler.
-Stafilokoksik veya Klebsiellaya bağlı hastane enfeksiyonlarında amikasin, gentamisin, tobramisin ile antipseudomonal penisilinler veya sefalosporinler kombine edilirler.
-Bruselloz, Yersinia pestis enfeksiyonlarında kullanılırlar.
-DKY, konjuktiva ve cilt enfeksiyonlarında topikal kullanımları vardır.

YAN ETKİLERİ:
a)Ototoksisite: Kulak çınlaması, yüksek frekanslarda sensörinöral tipte işite kabı, kulakta dolgunluk hissi, bulantı, kusma gibi şikayetlerin varlığında şüphelenilmelidir. Ototoksisite doz ve tedavi süresi, böbrek yetmezliği varlığı ve ileri yaş ile doğru orantılı olarak artar.
Kokleotoksikler: Amikasin, kanamisin, neomisin.
Vestibülotoksikler: Streptomisin, gentamisin, tobramisin.
b)Nefrotoksisite: Gentamisinde en fazla, Streptomisinde en azdır.
c)Nöromuskuler Blokaj: Neomisinde en fazla, Gentamisinde en azdır.
d)Optik sinir fonksiyon bozukluğu, skotom: Streptomisinde görülebilen yan etkidir.
e) Malabsorbsiyon, süperenfeksiyon: Neomisinde görülebilen yan etkidir.

MAKROLİDLER:

Bakterilerin mRNA’larının 50S ribozomuna bağlanarak protein sentezini inhibe eden bakteriostatik ajanlardır. Atılımı karaciğer yolu ile olur. Prototip eritromisindir. Penisilin alerjisi olan hastalarda A Grubu Beta Hemolitik Streptokokal enfeksiyonlarda ve Streptococcus pneumonia, Haemophilus influenzae, Neisseria gonorhae, Stafilococcus aureus, Legionella, Mycoplasma ve Helicobacter gibi bakterilerin yol açtığı enfeksiyonlarda kullanılmaktadırlar.
Yan Etkileri: Kolestatik hepatit, GIS irritasyonu, porfiria, süperenfeksiyon, ventriküler taşikardi, QT aralığında uzama, ilaç etkileşimi (Teofilin, sisaprid, astemizol, terfenadin gibi ilaçların yıkımını azaltarak toksisitelerini artıracağı için aynı zamanda verilmez.)
-Roksitromisin: Etki spektrumu eritromisinle aynıdır ancak dokuda daha yüksek konsantrasyona ulaşmaktadır.
- Klaritromisin: Etki spektrumu eritromisinle aynıdır dokuda ve plazmada daha yüksek konsantrasyona ulaşmaktadır. Adenoid dokusunda, akciğerde ve fagositik hücrelerde serum düzeyinin üstünde toplanır. Streptococcus pneumonia, Streptococcus pyogenes, Haemophilus influenza, Stafilococcus aureus, Moraxella catarhalis, Chlamidia ve Helicobacter pylori enfeksiyonlarında daha efektiftir.
- Azitromisin: Yarılanma ömrü 24-72 saat olduğu için dokuda uzun süre yüksek konsantrasyonlarda kalır. Streptococcus pneumonia, Streptococcus pyogenes, Haemophilus influenza, Stafilococcus aureus, Moraxella catarhalis, Chlamidia ve Helicobacter pylori enfeksiyonlarında eritromisinden daha etkilidir.
- Diritromisin: Etki spektrumu diğere makrolidlerden daha dardır. Ancak dokuda daha yüksek konsantrasyona ulaşmaktadır.

KİNOLONLAR:

Bakterilerin DNA giraz enzimini inhibe ederek etki gösteren bakterosidal ajanlardır. Hem oral alınır, hem de paranteral alınabilir; karaciğerde metabolize edilir ve böbreklerle atılır. Salmonella, Shigella, Compylobacter, Neisseria ve Pseudomanas gibi Gr (-)’lere etkindir. Streptococcus pneumonia, Streptococcus faecalis gibi Gr (+)’lere orta derecede etkilidir. Anaeroblar ve stafilokoklar kinolonlara karşı dirençlidir.

-Siprofloksasin: Pnömokoksik pnömoni hariç diğer solunum yolu enfeksiyonlarında, İYE’de, GIS enfeksiyonlarında, gonorede ve eksternal otitlerde kullanılır.
- Ofloksasin ve Norfloksasin: İYE’de, GIS enfeksiyonlarında, non-gonokoksik üretritte, eksternal otitlerde kullanılır.
- Enoksasin ve Pefloksasin: , İYE’de, gonorede kullanılır.
-Levofloksasin: Gr (-)’lere ve Gr (+)’lere etkili yeni bir kinolondur. Pnömokoklara karşı Siprofloksasinden daha fazla etkilidir.

KLORAMFENİKOL:

Bakterilerin mRNA’larının 50S ribozomuna bağlanarak protein sentezini inhibe eden geniş spektrumlu ve güçlü bir antibiyotiktir. Oral, İV, solüsyon ve pomad formları vardır. Sistemik kullanımda ciddi hematolojik yan etkileri nedeni ile sadece Haemophilus İnfluenza’nın etken olduğu yaşamı tehdit eden enfeksiyonlarda ve özellikle de tifoda kullanılır.
Yan Etkileri: Kemik iliği depresyonu, enterokolit, periferik nörit, Grey Sendromu.

LİNKOZAMİDLER:

Bu grubun başlıca iki ilacı klindamisin ve linkomisindir. Anaerobik abdominal enfeksiyonlarda, yüksek kemik konsantrasyonları nedeni ile stafilokoksik osteomyelitte, kronik sinüzitte ve diğer anaerob enfeksiyonlarında kullanılırlar. Oral alımda paranteral alımdan çok daha fazla bir oranda pseudomembranöz enterokolit gelişme riski vardır.

TETRASİKLİNLER:

Bakterilerin mRNA’larının 30S ribozomuna bağlanarak protein sentezini inhibe ederler. GİS emilimi iyi olmasına rağmen süt, Alüminyum, kalsiyum, magnezyum emilimlerini azaltır ( Doksisiklin ve minosiklin hariç ). Direnç gelişiminin fazla olması nedeni ile kullanımı sınırlıdır. Başlıca Chlamidia, Mycoplasma, Brucella, Rickettsia ve Lyme hastalığında endikedir.
Yan Etkileri: GİS irritasyonu, cilt reaksiyonları, karaciğer fonksiyon bozukluğu, dişlerde diskolorasyon, Fanconi Sendromu, Pseudotumor Cerebri, Nefrojenik Diabetes İnsipidus, Vestibulotoksisite ( Minosiklin ) .

VANKOMİSİN – TEİKOPLANİN:

Hücre duvarının sentezini inhibe eder. Gr (+)’lere etkilidirler. Çok hızlı direnç gelişir. İV kullanılırlar. Penisiline dirençli Streptokok ve Stafilokok enfeksiyonlarında; Clostridium difficile’ye bağlı pseudomembranöz enterokolit tedavisinde kullanımları vardır.
Yan Etkileri: Nefrotoksisite, tromboflebit, ototoksisite, hipersensitivite reaksiyonu.

NİTROİMİDAZOLLER:

Metronidazol, ornidazol ve tinidazol bu gruba aittirler. Bakteri hücre DNA sentezini inhibe eder. Bakterisidaldirler.
Anaerob Gr (-) basiller (Bacteroidesler), Gr (+) basiller (Clostridium perfiringes ve diğer Clostridiumlar, Fusobacterium, Entemoeba histolitica, Gardnerella vaginalis ve Giardiazis’te kullanımları vardır.
Alkol ile birlikte alındığında disülfiram benzeri reaksiyon önemli yan etkisidir.

CERRAHİ GİRİŞİMLERLE İLGİLİ PROFİLAKSİ


Perioperatif Profilaksi: Hasta ameliyathaneye girerken veya anestezi başlarken yapılan ve post-operatif enfeksiyonları önlemek maksadı ile yapılan kemoprofilaksidir. Bu tür profilakside 1. kuşak sefalosporinler tercih edilir.2. kuşak sefalosporinlerin 1. kuşak sefalosporinlere üstünlüğü yoktur. 3. kuşak sefalosporinler pahalı olmalarından ve ciddi enfeksiyonlarda potansiyel önemleri nedeni ile rezistans oluşumunu önlemek amacı ile profilakside kullanılmazlar.





KAYNAKLAR
1-Kayaalp SO: Antimikrobiyal Ajanlar In:Tıbbi Farmakoloji 2. Baskı 1995: 90-130
2-Mary J., Richard A. , Pamela C.: Kemoterapötik İlaçlar In: Farmakoloji (çeviri editörü Oktay Ş.)2.Baskı 1998 279-331