Powerofdreams

Çocuk eğitiminde, kural koyarken, istenen davranışları pekiştirmek, istenmeyenleri durdurmak için en sık dile getirilen yöntem “ödül-ceza sistemi” olmaktadır. Ancak, genellikle bu sistemin nasıl uygulanacağı, dikkat edilmesi gereken önemli noktaları yeterince bilinmez.
En basit ifadeyle “ödül” istenen davranışı pekiştirmek için, olumlu bir geri bildirimde bulunmak olarak düşünülebilir. Bu şekilde bakıldığında “gülümsemek”, “aferin” demek de bir ödüldür. Hemen tüm canlılarda öğrenmeyi pekiştiren şeyler “ödüllerdir”. İlkel canlılarda bile, bir hareketin, bir konumun, karşılaşılan bir cismin iyi ya da kötü olarak tanımlanması, benimsenmesi, arkasından gelen uyaranlara bağımlı olarak öğrenilir. Hoşa giden bir uyaran, örneğin “besin” elde etmek, o davranışı pekiştirecektir.
Genel hatlarıyla, küçük çocuklar da, bu şekilde bir öğrenme yöntemiyle davranışlarını geliştirirler. Bu nedenle, istenen davranışları pekiştirmek için, bir disiplin yöntemi olarak, çocuğun bireysel özelliklerine, yaşına ve gelişim düzeyine göre bir takım ödüller verilmesi uygun olacaktır.
Okul öncesi dönemdeki çocuklar için ödül seçenekleri (2-6 yaş)
Parka götürmek
Arkadaşlarıyla oynaması için izin vermek
Masal anlatmak
Oyun oynamak
Kucaklamak/sarılmak
Kukla oyunu oynamak
Anneyle dışarıya gitmek
Bisiklete daha uzun süre binmek
Teybe sesini kaydetmek
Pizza yemeye gitmek
Beraber şarkı söylemek
Hayvanat bahçesine gitmek
Lunaparka gitmek
Oyun hamurları satın almak
Günlük planları yaparken fikrini almak
Pikniğe gitmek
Özel pastadan yemek
Ona çizgi film kaseti almak
Çocuk tiyatrosuna götürmek
Boyama kitabı almak
Beraber müzik dinlemek
Beraber resim çizmek vs.
Okul çağındaki çocuklar için ödül seçenekleri (6-11 yaş)
Beraber Parka gitmek
Dışarıda yemek
Gece arkadaşında kalmasına izin vermek
Birlikte dışarıda top oynamak
Birlikte yemek pişirmek
Bisiklete binmesine izin vermek
Bir TV programı seyretmesine izin vermek
Dışarıda biraz daha fazla oynamak
Resim malzemeleri satın almak
Beraber kampa gitmek
Spor kursuna yazdırmak
İstediği bir yemeği yapmak
Ona bir hikaye anlatmak
Kütüphaneye gitmesine izin vermek
Birlikte bahçe işleri yapmak
Paten yapmaya götürmek
Spor kursuna yazdırmak
Odasını döşemesine izin vermek
Bilgisayarla oynama saatini arttırmak
Film seyretmek
Yap-boz almak vs.
Ergenlik çağında ödül seçenekleri (11-18 yaş)
Evde kutlama yapmasına izin vermek
Dans kursuna yazdırmak
Arkadaşlarıyla geziye gitmesine izin vermek
Odasını dekore etmesine izin vermek
Birlikte bahçe işleri yapmak
Birlikte spor yapmak
Arkadaşında kalmasına izin vermek
Geç kalkmasına izin vermek
Para kazanması için (kısa süreli) izin vermek
Fotoğraf makinesini kullanmasına izin vermek
Yaz kampına göndermek
Eve arkadaşını çağırmasına izin vermek
Bir banka hesabı açtırmak
İstediği TV programlarını seyretmesine izin vermek
Saçını istediği gibi kestirmesine izin vermek
Arkadaşlarıyla konsere göndermek
Bilgisayarı kullanma süresini uzatmak
Paten, bisiklet kullanma süresini uzatmak
Sinemaya götürmek
CD hediye etmek vs