Powerofdreams

İnsani Gelişme Endeksi (Human Development Index), Dünya'daki ülkeler için hayat uzunluğu, okur yazar oranı, eğitim ve yaşam standardı doğrultusunda hazırlanan bir ölçümdür. İnsanların düzgün yaşaması, özellikle çocuk hakları için bir standart teşkil eder. Bu araştırma sonucunda bir ülkenin gelişmiş, gelişmekte olan ya da gelişmemiş bir ülke olduğu; bunun yanı sıra ekonomisindeki etkinin yaşam kalitesini ne seviyede etkilediğini gösterir. Dağılım ilk olarak 1990 yılında Pakistanlı ekonomist Mahbub ul Haq tarafından geliştirilmiştir ve 1993 yılından bu yana Birleşmiş Milletler Gelişme Programı tarafından yıllık Gelişme Raporu'nda sunulur.
İnsani Gelişme Endeksi ülkelerde üç başlıca gelişimleri göz önünde tutar:

• Uzun ve sağlıklı bir hayat; ölçümü ortalama hayat süresi ile yapılır.
• Bilgi, ölçümü okur yazar oranı (2/3'ü) ve ilkokul, lise ve üniversite kayıtları yüzdesi (1/3'ü) ile yapılır.
• Standart yaşam standartları, ölçümü kişi başına düşen gelir ve alım gücünün Amerikan Doları'ndan hesaplanmasıyla yapılır.

Alternatif bir ölçüm olarak, ülkelerdeki fakirliği ölçmek için de Beşeri Fakirlik Dağılımı mevcuttur.



Metodoloji

Genel olarak değişken bir sayıyı tanımlamak için, misal olarak x'i 0 ila 1 arasında bir ekonomik dağılım arasında gösterebilmek için aşağıdaki formül kullanılır:

• x-index =

Burada ve ; x'in alabileceği en yüksek (max) ve en az (min) değerdir.
İnsani Gelişim Endeksi bu doğrultuda üç genel veriyi temsil eder ve ortalamasını alır:

• Hayat uzunluğu dağılımı =
• Eğitim dağılımı (ED) =
  • Yetişkin okur yazar oranı =
  • Okullara kayıtlı öğrenci sayısı =
• Gayri Safi Yurtiçi Hasıla dağılımı =

HU: Hayat uzunluğu
YOYO: Yetişkin okur yazar oranı
OKÖS: Okullara kayıtlı öğrenci sayısı yüzdesi
GSYHD: Amerikan Doları üzerinden [Gayri Safi Yurtiçi Hasıla]] dağılımı

2006 Raporu



İnsani Gelişim Endeksi'nin detaylı haritası (2004) ██ 0.950 ve üstü ██ 0.900–0.949 ██ 0.850–0.899 ██ 0.800–0.849 ██ 0.750–0.799 ██ 0.700–0.749 ██ 0.650–0.699 ██ 0.600–0.649 ██ 0.550–0.599 ██ 0.500–0.549 ██ 0.450–0.499 ██ 0.400–0.449 ██ 0.350–0.399 ██ 0.300–0.349 ██ 0.300'dan aşağısı ██ N/A


2006 raporu Güney Afrika'nın Cape Town şehrinde 9 Kasım 2006 tarihinde açıklandı. Odak noktası güç, fakirlik ve uluslararası su krizi üzerineydi. Kullanılan verilerin büyük bir çoğunluğu 2004 ve öncesine de dayanıyordu, bu vesdil ile 2004'deki rapora benziyordu. Birleşmiş Milletler'e üye ülkeler arasında gerekli istatistikleri veremeyen bazı ülkeler de mevcuttu.
Rapor İnsani Gelişim Endeksi bazı ilerlemelerin gerçekleşmediğini de ortaya koydu. Bazı gelişmiş ülkeler daha da fazla ilerleme gösterirken, gelişmekte olan ülkeler de gerileme içerisindeydi. Sahara altındaki Afrika'da ve Güney Asya'da önemli bir Beşeri Kalkınmışlık inişi mevcuttu. Diğer gelişmekte olan ülkeler ise az ya da hiç gelişme gösteremediler.
0.5 altındaki bir istatistik, az gelişmiş bir ülkeyi temsil ediyor ve 31 ülkeden 29'u Afrika'da bulunuyor. (Diğer iki ülke de Haiti ve Yemen) En aşağıdaki on ülkenin tamamı Afrika'dadır. Sahara altı ülkeler arasında, Ekvator Gine'si ve Güney Afrika 120 ve 121'inci olmuşlardır. (İkisi de 0.653 ortalamadadırlar)
0.8 üzerindeki bir istatistik de çok gelişmiş bir ülkeyi temsil eder. Bu tüm gelişmiş ülkeleri temsil eder. Bunlar ise Kuzey Amerika, Avrupa, Okyanusya, ve Doğu Asya'nın yanı sıra; gelişmekte olan ülkeler de Batı Avrupa, Güney Amerika, Güneydoğu Asya, Karayipler ve petrol zengini olan Arap Yarımadası'ndadır.



En gelişmiş 30 ülke (0.965 ila 0.885 arası)

1. Norveç 0.965
2. İzlanda 0.960
3. Avustralya 0.957
4. İrlanda 0.956
5. İsveç 0.951
6. Kanada 0.950
7. Japonya 0.949
8. Amerika Birleşik Devletleri 0.948
9. Hollanda 0.947
10. İsviçre 0.947
11. Finlandiya 0.947
12. Lüksemburg 0.945
13. Belçika 0.945
14. Avusturya 0.944
15. Danimarka 0.943
16. Fransa 0.942
17. Birleşik Krallık 0.940
18. İtalya 0.940
19. İspanya 0.938
20. Yeni Zelanda 0.936
21. Almanya 0.932
22. Hong Kong 0.927
23. İsrail 0.927
24. Yunanistan 0.921
25. Singapur 0.916
26. Slovakya 0.912
27. Slovenya 0.910
28. Portekiz 0.904
29. Güney Kıbrıs Rum Kesimi 0.903
30. Çek Cumhuriyeti 0.885

Türkiye'nin durumu

Türkiye İnsani Gelişim Endeksi'nde gelişmiş bir ülke değildir; araştırılan 177 ülke arasında 92'inci sırada 0.757 ortalama ile Paraguay ile aynı seviyededir. Fiji, Surinam, Tunus, Ürdün, Peru, Ermenistan, Kazakistan, Lübnan ve Libya gibi ülkeler de bu sıralamada Türkiye'nin üstündedir. Türkiye 2003 raporunda [1] 94. sıradaydı.

1. Peru 0.767
2. Ekvador 0.765
3. Filipinler 0.763
4. Grenada 0.762
5. Ürdün 0.760
6. Tunus 0.760
7. Saint Vincent ve Grenadines 0.759
8. Surinam 0.759
9. Fiji 0.758
10. Paraguay 0.757
11. Türkiye 0.757
12. Sri Lanka 0.755
13. Dominik Cumhuriyeti 0.751
14. Belize 0.751
15. İran 0.746
16. Gürcistan 0.743
17. Maldivler 0.739
18. Azerbaycan 0.736
19. Filistin 0.736
20. El Salvador 0.729
21. Cezayir 0.728