Powerofdreams

Abhazca eski SSCB halklarının konuştuğu diller arasında en zor olanlardan biri olarak kabul edilir. Kuzey batı kafkas dilleri arasında yer alan bu dil Prof. Turçaninov'a göre eski SSCB topraklarında yaşayan halkların dilleri arasında en eski yazılı dildir. Kuban ve Kolkhide kazılarında çıkan tabletlerin Abazaca olduğuna dikkat ceken Turçaninov Abhazcanın En az 3200 yıllık geçmişe sahip bir yazı dili olduğunu kaydeder.Antik çağdan sonra alfabesini bir şekilde terk eden abhazlar yeni bir alfabeye ancak 19. yy da kavuşabileceklerdir. Bilimsel anlamda Abhazca üzerine çalışan ilk isim bir Rus generali olan Baron von Uslar olmuştur. 19. yy ın ikinci yarısında kafkasya ya gelen uslar kısa sürede Abhazca yı öğrenerek 1862 yılında Kril alfabesiyle hazırladığı Abhazca gramer taslağını bastırmıştır. Ardından 1865 yılında hristiyanlığın yayılmasında kullanılmak üzere bir Abhaz alfabesi hazırlayan uslar bu alfabe sayesinde Abhazca çişitli dini kitapların ve ders kitaplarının yayınlanmasına katkıda bulunur. Dirmit Gulya 1892 yılında Konstantin Maçavarayanla birlikte Anban adı verilen Abhaz alfabesini hazırlamıştır. İlk Abhazca gazete olan Apsnı 1919 da D. Gulya nın rektörlüğünde yayınlanmaya başladı. İskoç kökenli bilim adamı Nikolay Marr 1926 yılında 75 karakterli bir analitik Abhaz alfabesi hazırlar. 1928 yılında yazım dilinin latinleştirilmesi projesi kapsamında N. Yakovlev tarafından oluşturulan Latin temelli Abhaz alfabesi 10 yıl süre ile kullanılmıştır. 1936 - 38 yılları arasında SSCB genelinde Kril yazı sistemi standartlaştırılır ve yazı sistemleri yeni olan Kuzey Kafkas halkları için Kril esaslı yeni alfabeler hazırlanır.Etnik ve kültürel açıdan diğer kafkas halkları ile akraba olmalarına karşın Abhazlar ve Güney Osetya Osetleri Gürcistana bağlı oldukları gerekçesi ile 1938 den başlayarak Gürcü esaslı alfabeler kullanmak durumunda bırakılırlar. Abhazlar Stalin'in ölümüne kadar kullandıkları Gürcü temelli Abhaz Alfabesinden sonra 1954 tarihinde genişletilmiş kril esaslı bu günkü alfabeye geçmişlerdir. Sessiz diller bakımından son derece zengin bir dil olan Abhazcanın alfabesi çeşitli ek ve kombinasyonlarla zenginleştirilmiş 65 harften oluşmaktadır. Abhazcanın iki aksanı bulunmaktadır. Bunlar Kuzey Abhazyada kullanılan Bzıp ve Güney Abhazyada ki Abjıwa aksanlarıdır. Bzıp 67 sessiz içerirken Abjıwa aksanında 58 sessiz yer almaktadır. Abhazca üzerinde bilimsel anlamda ilk çalışan isim olan Uslar Bzıp aksanını esas almıştı. Bu gün Modern Abhazcanın yazım ve edebiyat dili Abjıwa aksanı üzerine kurulmuştur. 1989 nüfus sayım sonuçlarına göre tüm SSCB topraklarında yaşayan 102.938 Abhazın %93.3 ü anadilini bilmektedir.Kafkasya dışında Türkiye başta olmak üzere Ürdün Suriye ve çeşitli Avrupa ülkelerindeki yaklaşık 300.000 Abhazın önemli bir bölümüde Abhazca bilmektedir.